در این مطلب از نرخ نیوز قرار است به بررسی کامل شبکه اتریوم، تاریخچه آن و تفاوتش با بیت کوین بپردازیم. اتریوم یک پلتفرم بلاکچینی متن باز است که توسط ویتالیک بوترین در سال ۲۰۱۳ طراحی و در مرداد ۱۳۹۴ معادل ژوئیه ۲۰۱۵ رسماً راهاندازی شده است.
نکته بسیار کلیدی این است که اتریوم به عنوان یک ارز دیجیتال فقط بخشی از داستان رمز ارزها است. شبکه اتریوم یک زیر ساخت برای اجرای قراردادهای هوشمند و برنامههای غیرمتمرکز است و اتر تنها واحد داخلی آن به شمار میرود. این پلتفرم در سپتامبر ۲۰۲۲ از الگوریتم اثبات کار به اثبات سهام مهاجرت کرد، رویدادی که مصرف انرژی شبکه را به طور چشمگیری کاهش داد.
فهرست مطالب
اتریوم چیست و چگونه کار میکند؟ راهنمای جامع به زبان ساده
این یکی از پر تکرارترین سوالاتی است که کاربران تازه وارد در دنیای رمز ارزها در ابتدای مسیر خود میپرسند. اتریوم در واقع یک بلاک چین عمومی و غیرمتمرکز است که علاوه بر ثبت تراکنشهای مالی، امکان نوشتن و اجرای قراردادهای هوشمند (smart contracts) را نیز فراهم میکند؛ قراردادهایی که به صورت خودکار و بدون نیاز به واسطه شروط از پیش تعیین شده را اجرا میکنند.
موتور اصلی این شبکه، ماشین مجازی اتریوم یا EVM است. هر کد و برنامه غیرمتمرکز بر روی این ماشین مجازی اجرا میشود و برای هر عملیات محاسباتی، کاربر باید هزینهای به نام گس (gas) بپردازد. این کارمزد با واحد اتر تسویه میشود و میزان آن به پیچیدگی تراکنش و ازدحام شبکه بستگی دارد.
به طور کلی و به زبان ساده اگر بیت کوین یک دفتر مالی ساده باشد، اتریوم یک کامپیوتر جهانی و غیرمتمرکز است که هر کسی میتواند روی آن برنامهنویسی کند. کاربران برای تعامل با این شبکه به یک کیف پول ارز دیجیتال نیاز دارند که کلید خصوصی آنها را نگه میدارد و امکان ارسال، دریافت یا استیک کردن اتر را فراهم میکند.
برای افرادی که قصد ورود به این بازار را دارند، دانستن چگونگی خرید اتریوم نخستین اقدامی عملی است. این فرآیند معمولاً از طریق صرافیهای داخلی و با احراز هویت انجام میشود و پس از خرید، امکان نگهداری دارایی در کیف پول شخصی نیز وجود دارد.
بررسی تاریخچه اتریوم
ایده اتریوم نخستین بار در سال ۲۰۱۳ توسط ویتالیک بوترین، برنامهنویس روسی کانادایی، در وایت پیپری منتشر شد که هدف آن گسترش قابلیتهای بیت کوین فراتر از یک ارز پرداختی ساده بود. تیم توسعه اتریوم در سال ۲۰۱۴ با برگزاری یک عرضه اولیه سکه (ICO) توانستند حدود ۱۸ میلیون دلار برای تکمیل پروژه جذب کنند.
شبکه اصلی اتریوم با عنوان نسخه فرانتیر در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۵ به طور رسمی راهاندازی شد و امکان اجرای قراردادهای هوشمند روی یک شبکه زنده را برای اولین بار فراهم کرد. یک سال بعد، در خرداد ۱۳۹۵، هک پروژه شخص ثالثی به نام DAO باعث شد بنیاد اتریوم نسخه جدیدی از بلاکچین را جایگزین کند؛ زنجیره قدیمی نیز با نام اتریوم کلاسیک به فعالیت خود ادامه داد.
مهمترین نقطه عطف فنی تاریخ اتریوم، رویداد The Merge بود. غیرفعال سازی الگوریتم اثبات کار در ۲۴ شهریور ۱۴۰۱ (سپتامبر ۲۰۲۲) انجام شد و از آن پس، امنیت و اجماع شبکه به طور کامل بر عهده الگوریتم اثبات سهام قرار گرفت. از آن زمان تاکنون نوسانات قیمت اتریوم همچنان یکی از پرتکرارترین موضوعات مورد توجه معاملهگران این بازار بوده است.
تفاوت شبکه اتریوم با ارز اتریوم چیست؟
یکی از رایجترین اشتباهات مفهومی کاربران تازه وارد، یکی دانستن شبکه اتریوم و ارز اتریوم است، در حالی که این دو، مفهومی کاملا متفاوت دارند. شبکه اتریوم، زیر ساختی بلاکچینی و غیرمتمرکز است که امکان اجرای قراردادهای هوشمند، برنامههای غیرمتمرکز و صدور توکنهای گوناگون را فراهم میکند. این شبکه شامل هزاران گره است که به صورت مستقل تراکنشها را اعتبارسنجی میکنند.
در مقابل، اتر واحد پولی بومی همین شبکه است که برای پرداخت کارمزد تراکنشها، پاداش اعتبارسنجی و مشارکت در برنامههای غیرمتمرکز استفاده میشود. به بیان دیگر، اتریوم اسم پلتفرم است و اتر، سوخت و واحد ارزشی که این پلتفرم را به حرکت در میآورد.
علاوه بر اتر، بر روی بستر اتریوم میتوان هزاران توکن دیگر با استاندارد ERC-20 یا ERC-721 ساخت که هرکدام کاربرد مستقل خود را دارند و مستقیماً به شبکههای دیگر وابسته نیستند، هرچند برای اجرا به همین بستر نیاز دارند.
بلاکچین اتریوم چیست و چه ویژگیهای کلیدی دارد؟
بلاکچین اتریوم را باید در چند ویژگی فنی مشخص جستوجو کرد که آن را از بسیاری از بلاکچینهای دیگر متمایز میکند. قبل از ورود به جزئیات، آشنایی با مفاهیم پایهای بلاکچین ضروری است؛ کسانی که هنوز با این فناوری آشنا نیستند باید از ابتدا آن را مطالعه کنند.
نخستین ویژگی، پشتیبانی بومی از قراردادهای هوشمند است؛ برخلاف بلاکچین بیت کوین که عمدتاً برای انتقال ارزش طراحی شده، بلاکچین اتریوم از ابتدا برای اجرای منطق برنامهنویسی ساخته شده است.
ویژگی دوم، زمان تولید بلاک کوتاهتر است. پس از رویداد The Merge هر بلاک جدید تقریباً هر ۱۲ ثانیه ساخته میشود که این سرعت به طور محسوسی سریعتر از بسیاری از بلاکچینهای اثبات کار است.
ویژگی سوم مکانیزم اجماع اثبات سهام است. اعتبارسنجها برای مشارکت در امنیت شبکه باید مقدار مشخصی اتر را قفل یا استیک کنند و در ازای آن پاداش دریافت میکنند؛ این مدل نسبت به اثبات کار، هم مصرف انرژی کمتری دارد و هم ورود به فرآیند اعتبارسنجی را برای طیف وسیعتری از کاربران ممکن میسازد.
معرفی اکوسیستم اتریوم
اکوسیستم اتریوم به مجموعهای گسترده از برنامهها، پروتکلها و جوامع کاربری اشاره دارد که روی این شبکه ساخته شدهاند. بخش قابل توجهی از این اکوسیستم را پروتکلهای مالی و غیرمتمرکز تشکیل میدهند؛ صرافیهای غیرمتمرکز، پلتفرمهای وامدهی و استخرهای نقدینگی نمونههایی از این دسته هستند که بدون واسطه بانکی، خدمات مالی سنتی را بازتولید میکنند.
دسته دیگر، بازار توکنهای غیرمثلی یا NFT است که عمده فعالیت آن روی بستر اتریوم شکل گرفته و امکان اثبات مالکیت دیجیتال آثار هنری، آیتمهای بازی و مدارک را فراهم کرده است. سازمانهای خودگردان غیرمتمرکز DAO نیز بخش مهمی از اکوسیستم اتریوم هستند؛ این سازمانها با استفاده از قراردادهای هوشمند و رای گیری توکن محور، تصمیمگیریهای جمعی را بدون نیاز به مدیریت متمرکز ممکن میسازند.
در نهایت راهکارهای لایه دوم مانند شبکههای رولآپ، با انتقال بخشی از پردازش تراکنشها خارج از زنجیره اصلی، هزینه و زمان تراکنشها را کاهش دادهاند و مقیاس پذیری کلی اکوسیستم اتریوم را بهبود بخشیدهاند.
دامیننس اتریوم چیست و چه تاثیری بر بازار اتریوم دارد؟
دامیننس اتریوم یکی از شاخصهای تحلیل مهمی است که معاملهگران برای سنجش قدرت نسبی این رمزارز نسبت به کل بازار کریپتو از آن استفاده میکنند. این شاخص از تقسیم ارزش بازار اتریوم بر ارزش کل بازار ارزهای دیجیتال به دست میآید و معمولاً روی پلتفرمهایی مانند CoinMarketCap به صورت زنده محاسبه و نمایش داده میشود.
زمانی که دامیننس اتریوم افزایش مییابد، معمولاً به این معنی است که سرمایه بیشتری نسبت به سایر آلتکوینها به سمت این رمزارز حرکت کرده است؛ در مقابل، افت این شاخص میتواند نشانهای از جابهجایی سرمایه به سمت پروژههای کوچکتر بازار باشد.
بازار اتریوم از منظر دامیننس، ارتباط مستقیمی با رفتار سایر آلتکوینها دارد؛ چرا که اتریوم به عنوان بزرگترین بلاکچین قراردادهای هوشمند، اغلب به عنوان شاخص کلی سلامت بازار آلتکوینها نیز در نظر گرفته میشود. با این حال، دامیننس تنها یکی از چند شاخص تحلیلی است و معاملهگران حرفهای هرگز تصمیم گیری خود را صرفاً بر پایه همین یک عدد بنا نمیکنند.
تفاوتهای کلیدی اتریوم و بیت کوین در یک نگاه
مقایسه اتریوم و بیت کوین از منظرهای مختلف قابل بررسی است و هر کدام از این دو رمزارز، هدف طراحی متفاوتی دارند.
هدف کاربردی
بیت کوین عمدتاً به عنوان یک دارایی ذخیره ارزش و ابزار انتقال پول طراحی شده، در حالی که اتریوم به عنوان یک پلتفرم اجرای قرارداد هوشمند و برنامههای غیرمتمرکز ساخته شده است.
سقف عرضه
تفاوت دوم سقف عرضه است. عرضه بیتکوین برای همیشه به ۲۱ میلیون واحد محدود شده است، اما اتریوم چنین سقف مشخصی ندارد؛ هرچند از زمان اجرای مکانیزم سوزاندن بخشی از کارمزد تراکنشها، نرخ رشد عرضه اتر به طور محسوسی کاهش یافته است.
الگوریتم اجماع
بیت کوین هنوز بر پایه اثبات کار فعالیت میکند و برای تایید تراکنشها به قدرت پردازشی ماینرها متکی است، در حالی که اتریوم از سپتامبر ۲۰۲۲ به طور کامل به اثبات سهام مهاجرت کرده است.
سرعت شبکه
زمان تولید هر بلاک در بیت کوین به طور میانگین حدود ده دقیقه است، در حالی که این زمان در اتریوم پس از The Merge به حدود ۱۲ ثانیه رسیده است.
افرادی که قصد مقایسه دقیق روند قیمتی این دو دارایی را دارند، میتوانند نوسانات قیمت بیت کوین را در کنار قیمت اتریوم بررسی کنند تا تصویر بهتری از رفتار همبسته یا واگرای این دو بازار به دست آورند.
در پایان
نرخ نیوز در این مقاله نشان داد که اتریوم چیزی فراتر از یک ارز دیجیتال ساده است؛ این پلتفرم زیر ساختی برای اجرای قراردادهای هوشمند، توکنها و اکوسیستمی گسترده از برنامههای غیرمتمرکز فراهم کرده که اتر تنها سوخت داخلی آن به شمار میرود. تاریخچه این شبکه از راهاندازی در سال ۲۰۱۵ تا رویداد فنی The Merge در سال ۲۰۲۲ نشان میدهد که اتریوم همواره در مسیر تکامل فنی بوده است. تفاوت آن با بیت کوین، از هدف کاربردی گرفته تا مکانیزم اجماع، ریشه در طراحی و فلسفه متفاوت این دو پروژه دارد.
سوالات متداول
اتریوم ارز دیجیتال یا پلتفرم است؟
اتریوم اساساً یک پلتفرم بلاکچینی برای اجرای قراردادهای هوشمند است؛ اتر واحد پولی داخلی همین پلتفرم به شمار میرود.
اتریوم چه زمانی راهاندازی شد؟
شبکه اصلی اتریوم در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۵ با نسخه فرانتیر رسماً راهاندازی شد.
تفاوت اصلی شبکه اتریوم و ارز اتریوم چیست؟
شبکه اتریوم زیرساخت بلاکچینی است، اما ارز اتریوم واحد پولی است که برای پرداخت کارمزد و پاداش اعتبارسنجی در همین شبکه استفاده میشود.
اتریوم از چه الگوریتمی برای امنیت شبکه استفاده میکند؟
از سپتامبر ۲۰۲۲ و پس از رویداد The Merge، اتریوم به طور کامل از الگوریتم اثبات سهام استفاده میکند.
دامیننس اتریوم چه کاربردی برای معاملهگران دارد؟
این شاخص میزان تسلط اتریوم بر کل بازار کریپتو را نشان میدهد و میتواند سرنخی از جهتگیری سرمایه میان اتریوم و سایر آلتکوینها ارائه دهد.
آیا اتریوم سقف عرضه مشخصی دارد؟
خیر؛ برخلاف بیتکوین که سقف عرضه آن ۲۱ میلیون واحد است، اتریوم چنین محدودیت ثابتی ندارد.
آیا هنوز میتوان اتریوم استخراج کرد؟
خیر؛ بعد از The Merge فرآیند استخراج سنتی برای اتریوم متوقف شد و اکنون فقط اعتبارسنجهایی که اتر استیک کردهاند در فرآیند تایید تراکنشها مشارکت دارند.
