در بازار ارزهای دیجیتال، انتخاب نوع معامله می‌تواند به اندازه انتخاب خود رمزارز مهم باشد. با توجه به وجود معاملات اسپات و فیوپرز، بهتر است ابتدا با تفاوت معاملات فیوچرز و اسپات آشنا شویم تا هدف اصلی خود از معاملات را تعیین کنیم. در معاملات اسپات، دارایی را مستقیما می‌خریم اما در فیوچرز با قرارداد و تغییرات قیمت آن سروکار داریم. همین تفاوت، میزان ریسک، نحوه کسب سود و مدیریت سرمایه را تغییر می‌دهد. اگر اخبار بازار و گزارش‌های نرخ نیوز را دنبال کنیم، در دوره‌های پرنوسان بهتر می‌توانیم اهمیت این موضوع را بهتر درک کنیم.
فهرست مطالب
اسپات و فیوچرز چیست؟ تعریف مفاهیم پایه به زبان ساده
شناخت تفاوت اسپات و فیوچرز از تعریف خود این دو بازار شروع می‌شود. اگر ماهیت معامله را درست درک کنیم، بسیاری از تفاوت‌های بعدی مانند اهرم، مارجین، لیکویید شدن و امکان کسب سود از ریزش بازار نیز ساده‌تر قابل فهم خواهند بود.
معاملات اسپات چیست؟
معاملات اسپات چیست و چطور عمل می‌کند؟ معاملات اسپات به خرید و فروش مستقیم یک دارایی در بازار فعلی گفته می‌شود. وقتی در بازار اسپات بیت کوین خریداری می‌کنیم، خود بیت کوین را می‌خریم و مالک آن می‌شویم. دارایی خریداری شده می‌تواند در حساب صرافی باقی بماند یا در صورت فراهم بودن شرایط، به کیف پول دیگری منتقل شود.
برای مثال فرض کنیم معامله‌گری مقداری بیت کوین را در بازار اسپات خریداری می‌کند. اگر قیمت بیت کوین بعد از خرید افزایش پیدا کند، ارزش دارایی او بیشتر می‌شود. اگر قیمت کاهش پیدا کند، ارزش دارایی پایین می‌آید، اما تا زمانی که خود معامله‌گر دارایی را نفروشد، پوزیشن او به دلیل کاهش قیمت به صورت خودکار بسته نمی‌شود.
همین ساختار ساده یکی از دلایلی است که معاملات اسپات برای سرمایه‌گذاری بلندمدت و یادگیری اصول بازار گزینه مناسبی محسوب می‌شود. در این بازار معمولا خبری از اهرم، فاندینگ ریت و لیکویید شدن پوزیشن به معنای رایج معاملات فیوچرز نیست.
اگر بخواهیم خیلی ساده پاسخ دهیم که معامله اسپات چیست، باید بگوییم خرید یا فروش واقعی دارایی با قیمت جاری بازار و دریافت مالکیت آن.
معاملات فیوچرز چیست؟
معاملات فیوچرز ساختار متفاوتی دارد. در این بازار، معامله‌گر به جای خرید مستقیم دارایی، روی قرارداد مربوط به قیمت آن معامله می‌کند. نتیجه معامله بر اساس حرکت قیمت دارایی پایه مشخص می‌شود و مالکیت مستقیم رمزارز موضوع اصلی پوزیشن نیست.
در قراردادهای فیوچرز می‌توان از حرکت صعودی یا نزولی قیمت استفاده کرد. اگر انتظار افزایش قیمت داشته باشیم، پوزیشن لانگ باز می‌کنیم و اگر انتظار کاهش قیمت داشته باشیم، پوزیشن شورت می‌گیریم. بخش قابل توجهی از بازار رمزارزها نیز به قراردادهای پرپچوال اختصاص دارد. این قراردادها تاریخ انقضای مشخصی ندارند و تا زمانی که معامله‌گر پوزیشن را ببندد یا پوزیشن به دلیل شرایط مارجین لیکویید شود، باز می‌مانند.
در نتیجه اگر بپرسیم معاملات فیوچرز چیست، پاسخ دقیق‌تر این است که نوعی معامله قراردادی است که امکان کسب سود از تغییرات قیمت در هر دو جهت را فراهم می‌کند و معمولا ابزارهایی مانند اهرم، مارجین، حد سود، حد ضرر و فاندینگ ریت در آن نقش دارند.
تفاوت معاملات فیوچرز و اسپات، بررسی تفاوت‌ها در ۷ بخش کلیدی
برای درک فرق معاملات اسپات و فیوچرز، بهتر است تفاوت آن‌ها را فقط از زاویه سود و زیان بررسی نکنیم. نوع دارایی، نحوه ورود به معامله، میزان سرمایه درگیر و حتی زمانی که معامله را نگه می‌داریم، در این دو بازار متفاوت است.
در ادامه، تفاوت اسپات و فیوچرز را در هفت بخش بررسی می‌کنیم تا مشخص شود هر روش دقیقا چه ویژگی‌هایی دارد و چه اثری بر تصمیم معاملاتی می‌گذارد.
1. تفاوت از نظر مالکیت دارایی
در معاملات اسپات، رمزارز را مستقیما خریداری می‌کنیم و مالک آن می‌شویم. برای مثال، اگر بیت‌کوین بخریم، مقدار خریداری‌شده در حساب اسپات ما قرار می‌گیرد و در صورت امکان برداشت، می‌توانیم آن را به کیف پول شخصی منتقل کنیم. بنابراین، موضوع معامله خود دارایی است، نه صرفا تغییرات قیمت آن.
در فیوچرز، شرایط متفاوت است. ما خود رمزارز را خریداری نمی‌کنیم، بلکه قراردادی را معامله می‌کنیم که ارزش آن بر اساس تغییرات قیمت دارایی پایه تغییر می‌کند. به همین دلیل، در پاسخ به سوال تفاوت معاملات اسپات و فیوچرز چیست، مالکیت دارایی یکی از اولین تفاوت‌هایی است که باید در نظر بگیریم.
این تفاوت روی کاربرد معامله هم اثر می‌گذارد. اگر هدف ما نگهداری بیت‌کوین یا انتقال آن به کیف پول باشد، اسپات انتخاب مستقیم‌تری است اما در فیوچرز تمرکز اصلی روی موقعیت معاملاتی و حرکت قیمت قرار دارد.
2. تفاوت از نظر اهرم مالی یا لوریج
یکی از مهم‌ترین تفاوت فیوچرز و اسپات، امکان استفاده از اهرم در معاملات فیوچرز است. در اسپات، معامله معمولا با سرمایه‌ای انجام می‌شود که در اختیار داریم و اندازه موقعیت مستقیما به سرمایه خودمان وابسته است.
در فیوچرز می‌توانیم با اختصاص بخشی از سرمایه به‌عنوان مارجین، موقعیتی بزرگ‌تر از سرمایه اولیه خود ایجاد کنیم. برای نمونه، اهرم ۱۰ برابری باعث می‌شود تغییرات قیمت نسبت به مارجین اختصاص‌یافته اثر بسیار بیشتری بر سود و زیان داشته باشد.
پس لوریج فقط ابزاری برای افزایش سود بالقوه نیست، ضرر را نیز با همان منطق بزرگ‌تر می‌کند. به همین دلیل، استفاده از اهرم بدون یک استراتژی ارز دیجیتال مشخص و مدیریت دقیق سرمایه می‌تواند ریسک معامله را به‌سرعت افزایش دهد. در منابع موجود نیز استفاده از اهرم به‌عنوان یکی از تفاوت‌های اصلی این دو بازار مطرح شده است.
3. تفاوت از نظر جهت کسب سود
در معاملات اسپات، مسیر معمول کسب سود با افزایش قیمت دارایی شکل می‌گیرد. یعنی رمزارز را در قیمت پایین‌تری خریداری می‌کنیم و در صورت رشد قیمت، با فروش آن به سود می‌رسیم. اگر قیمت کاهش پیدا کند، ارزش دارایی ما پایین می‌آید اما تا زمانی که آن را نفروخته‌ایم، پوزیشن اسپات به دلیل کاهش قیمت به‌صورت خودکار بسته نمی‌شود.
در فیوچرز می‌توانیم هم روی افزایش قیمت و هم روی کاهش قیمت معامله کنیم. در موقعیت لانگ از رشد قیمت و در موقعیت شورت از کاهش قیمت سود بالقوه می‌بریم. بنابراین، در بازار نزولی نیز امکان باز کردن موقعیت معاملاتی وجود دارد.
4. تفاوت از نظر میزان ریسک
ریسک در اسپات و فیوچرز فقط به نوسان قیمت ارز دیجیتال مربوط نمی‌شود، ساختار معامله نیز در میزان زیان احتمالی نقش دارد. در اسپات، اگر قیمت یک رمزارز کاهش پیدا کند، ارزش دارایی کم می‌شود اما معمولا معامله صرفا به دلیل افت قیمت لیکویید نمی‌شود.
در فیوچرز، مارجین و اهرم باعث می‌شوند فاصله میان قیمت ورود و محدوده لیکویید اهمیت زیادی پیدا کند. اگر زیان پوزیشن به اندازه‌ای برسد که مارجین موردنیاز را پوشش ندهد، صرافی می‌تواند موقعیت را به‌صورت اجباری ببندد. هرچه اهرم بالاتر باشد، حساسیت پوزیشن به حرکت‌های کوچک‌تر قیمت نیز بیشتر می‌شود.
بنابراین، در بررسی تفاوت معملات فیوچرز و اسپات، نباید فقط به مقدار سود احتمالی توجه کنیم. نحوه کنترل ضرر، تعیین حد زیان و مقدار سرمایه‌ای که وارد هر معامله می‌کنیم، بخش مهمی از تصمیم‌گیری است.
5. تفاوت از نظر زمان تسویه و انقضا
در اسپات، معامله در همان زمان انجام می‌شود و خرید و فروش بر اساس قیمت لحظه‌ای بازار صورت می‌گیرد. در نتیجه، دارایی خریداری‌شده پس از انجام معامله در حساب اسپات قرار می‌گیرد و معامله‌گر مالک آن است.
در فیوچرز، وضعیت به نوع قرارداد بستگی دارد. قراردادهای دارای سررسید در تاریخ مشخصی تسویه می‌شوند، در حالی که قراردادهای دائمی یا Perpetual تاریخ انقضای مشخصی ندارند و برای حفظ ارتباط قیمت قرارداد با بازار اسپات، سازوکارهایی مانند Funding Rate مورد استفاده قرار می‌گیرد.
پس زمان تسویه یکی از مواردی است که هنگام بررسی تفاوت معاملات اسپات با فیوچرز نباید نادیده گرفته شود. در اسپات، موضوع اصلی انتقال مالکیت دارایی است در فیوچرز، ساختار قرارداد و شرایط تسویه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
6. تفاوت از نظر کارمزد معاملات
هر دو بازار دارای کارمزد معاملاتی هستند اما هزینه‌هایی که معامله‌گر با آن‌ها روبه‌رو می‌شود الزاما یکسان نیست. در اسپات، کارمزد معمولا هنگام خرید یا فروش بر اساس حجم معامله و ساختار کارمزد صرافی محاسبه می‌شود.
در فیوچرز، علاوه بر کارمزد مربوط به باز کردن و بستن پوزیشن، در قراردادهای دائمی ممکن است Funding Rate نیز بین معامله‌گران ردوبدل شود. این پرداخت به شرایط بازار و اختلاف قیمت قرارداد با بازار اسپات بستگی دارد و می‌تواند در طول زمانی که پوزیشن باز است، روی نتیجه نهایی معامله اثر بگذارد.
به همین دلیل، وقتی درباره فرق معاملات اسپات و فیوچرز صحبت می‌کنیم، نباید فقط درصد کارمزد خرید و فروش را ببینیم. مدت باز ماندن پوزیشن، نوع قرارداد و نرخ تامین مالی نیز می‌توانند در هزینه واقعی معامله نقش داشته باشند.
7. تفاوت از نظر هدف و کاربرد
اسپات بیشتر برای افرادی مناسب است که قصد خرید و نگهداری یک دارایی را دارند یا می‌خواهند بدون استفاده از اهرم، در معرض تغییرات قیمت آن قرار بگیرند. سرمایه‌گذاری بلندمدت، نگهداری دارایی و خرید تدریجی از کاربردهای رایج این بازار هستند.
فیوچرز بیشتر برای معامله‌گرانی کاربرد دارد که به دنبال استفاده از نوسان‌های کوتاه‌مدت، گرفتن موقعیت در هر دو جهت بازار یا پوشش ریسک سبد خود هستند. البته این بازار به دانش بیشتری درباره مارجین، اهرم، لیکویید شدن و مدیریت پوزیشن نیاز دارد.
در نتیجه، پاسخ به سوال که اسپات یا فیوچرز برای همه یکسان نیست. اگر هدف، مالکیت واقعی دارایی و نگهداری آن باشد، اسپات انتخاب منطقی‌تری است اگر هدف معامله روی حرکت قیمت و استفاده از موقعیت‌های لانگ و شورت باشد، فیوچرز امکانات بیشتری در اختیار معامله‌گر قرار می‌دهد.
تفاوت معاملات اسپات و فیوچرز با معاملات مارجین
مارجین و فیوچرز هر دو می‌توانند امکان استفاده از اهرم را فراهم کنند اما از نظر ساختار معاملاتی یکسان نیستند. تفاوت اصلی به نوع دارایی و قراردادی برمی‌گردد که در معامله در اختیار داریم.
- سرمایه قرضی: در معاملات مارجین، معامله‌گر بخشی از سرمایه را در اختیار دارد و برای افزایش حجم معامله از سرمایه قرضی استفاده می‌کند. در این روش ممکن است خود دارایی خریداری شود.
- قرارداد مشتقه: در معاملات فیوچرز، موضوع اصلی قرارداد مشتقه است و معامله‌گر مالک خود دارایی پایه نمی‌شود. سود و زیان بر اساس تغییرات قیمت قرارداد محاسبه می‌شود.
- معاملات تعهدی: اگر بخواهیم بدانیم تفاوت معاملات اسپات و تعهدی چیست، باید توجه کنیم که معاملات تعهدی در برخی پلتفرم‌ها امکان معامله اهرمی روی دارایی را فراهم می‌کنند و لزوماً ساختاری مشابه فیوچرز ندارند.
- تفاوت ساختاری: صرف استفاده از اهرم به این معنا نیست که با معامله فیوچرز روبه‌رو هستیم. نوع قرارداد و ساختار معامله مشخص می‌کند که معامله در کدام بازار انجام می‌شود.
نقش تحلیل تکنیکال و فاندامنتال در بازار اسپات یا فیوچرز
نوع تحلیلی که استفاده می‌کنیم، تا حد زیادی به هدف و افق زمانی معامله بستگی دارد. تفاوت معاملات فیوچرز و اسپات در این بخش بیشتر از هر چیز به نحوه تصمیم‌گیری و مدیریت ریسک مربوط می‌شود.
تحلیل فاندامنتال در اسپات
برای معاملات بلندمدت، بررسی وضعیت پروژه، کاربرد شبکه، توسعه محصول، فعالیت کاربران و داده‌های آن‌چین اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. آشنایی با مفاهیمی مانند بلاک چین چیست به زبان ساده نیز به درک بهتر ارزش و کاربرد یک پروژه کمک می‌کند.
تحلیل تکنیکال در اسپات
بررسی روند، حمایت و مقاومت، حجم معاملات و الگوهای نموداری می‌تواند برای پیدا کردن نقاط مناسب ورود و خروج استفاده شود.
تحلیل تکنیکال در فیوچرز
به دلیل استفاده احتمالی از اهرم و حساسیت بیشتر پوزیشن به نوسانات، ابزارهایی مانند میانگین متحرک، RSI، فیبوناچی و الگوهای قیمتی کاربرد زیادی دارند.
داده‌های معاملاتی در فیوچرز
علاوه بر نمودار، فاندینگ ریت، نسبت لانگ به شورت، حجم معاملات و موقعیت‌های باز نیز می‌توانند در تصمیم‌گیری موثر باشند.
مدیریت سیگنال
حتی اگر معامله‌گر بر اساس یک سیگنال ارز دیجیتال وارد پوزیشن شود، بهتر است نقطه ورود، حد ضرر، اندازه پوزیشن و میزان اهرم را جداگانه بررسی کند.
اسپات یا فیوچرز، کدام روش برای استراتژی شما مناسب‌تر است؟
پاسخ این سوال برای همه معامله‌گران یکسان نیست. اسپات یا فیوچرز باید بر اساس هدف و توانایی فرد انتخاب شود، نه بر اساس اینکه کدام بازار در ظاهر سود بیشتری ایجاد می‌کند. اگر هدف ما مالکیت واقعی دارایی، هولد کردن و سرمایه‌گذاری بلندمدت باشد، اسپات انتخاب منطقی‌تری است. در این حالت کاهش قیمت لزوما باعث بسته شدن اجباری معامله نمی‌شود و می‌توانیم با افق زمانی بلندتر تصمیم بگیریم.
اگر هدف استفاده از نوسانات کوتاه‌مدت، کسب سود از حرکت نزولی و استفاده کنترل شده از اهرم باشد، فیوچرز امکانات بیشتری در اختیارمان قرار می‌دهد. البته این امکانات با ریسک بالاتر همراه هستند. تجربه معامله‌گر نیز اهمیت زیادی دارد. فردی که هنوز با مفاهیمی مانند مارجین، لیکویید، فاندینگ ریت و مدیریت سرمایه آشنا نیست، بهتر است مستقیما سراغ معاملات اهرمی نرود.
از طرف دیگر، حرفه‌ای بودن صرفا به معنای توانایی خواندن نمودار نیست. یک معامله‌گر حرفه‌ای باید بتواند اندازه پوزیشن را کنترل کند، زیان را بپذیرد، از معاملات احساسی فاصله بگیرد و برای شرایط مختلف بازار برنامه داشته باشد.
برای تصمیم‌گیری بهتر، می‌توانیم چند سوال ساده از خودمان بپرسیم. آیا هدف ما مالکیت دارایی است یا معامله روی قیمت؟ آیا تحمل از دست رفتن سریع بخشی از سرمایه را داریم؟ آیا می‌توانیم بدون تصمیم‌های احساسی حد ضرر را اجرا کنیم؟ آیا برای مدیریت مارجین و اهرم دانش کافی داریم؟ اگر پاسخ این سوال‌ها روشن نباشد، اسپات معمولا نقطه شروع مناسب‌تری است.
در پایان
فرق فیوچرز و اسپات فقط به اهرم و امکان شورت محدود نمی‌شود. در اسپات، دارایی را خریداری می‌کنیم و مالک آن می‌شویم اما در فیوچرز روی قرارداد و تغییر قیمت دارایی پایه معامله می‌کنیم. اسپات ساختار ساده‌تری دارد و برای هولد و فعالیت بلندمدت مناسب‌تر است. فیوچرز انعطاف بیشتری در استفاده از نوسانات بازار دارد اما به تجربه و مدیریت ریسک دقیق‌تری نیاز دارد.
در نهایت، انتخاب بین این دو بازار باید بر اساس هدف، تجربه، سرمایه و توانایی مدیریت ریسک معامله‌گر انجام شود.
سوالات متداول
آیا می‌توان یک رمزارز را همزمان در اسپات خرید و در فیوچرز شورت کرد؟
بله، از نظر ساختار معاملاتی می‌توان در اسپات دارایی را نگه داشت و همزمان در فیوچرز یک پوزیشن شورت ایجاد کرد. این روش می‌تواند برای پوشش ریسک مورد استفاده قرار بگیرد اما هزینه‌های معامله، فاندینگ و اندازه هر دو موقعیت باید پیش از اجرا بررسی شود.
اگر پوزیشن فیوچرز وارد ضرر شد، افزایش اهرم برای جبران ضرر تصمیم مناسبی است؟
خیر، افزایش اهرم صرفا برای جبران ضرر، ریسک لیکویید شدن را بیشتر می‌کند. بهتر است معامله‌گر ابتدا دلیل زیان را بررسی کند و اگر سناریوی معاملاتی دیگر معتبر نیست، بر اساس برنامه از پوزیشن خارج شود.
برای تمرین فیوچرز بدون درگیر کردن سرمایه اصلی چه کاری بهتر است؟
بهتر است ابتدا سازوکار سفارش‌گذاری، مارجین، اهرم، حد ضرر و لیکوییدیشن را در محیط آزمایشی یا با سرمایه بسیار محدود تمرین کنیم. هدف این مرحله باید یادگیری رفتار پوزیشن باشد، نه کسب سود سریع.
