انواع وام مسکن همچنان یکی از ابزارهای مهم برای تأمین هزینه خرید، ساخت، جعاله تعمیرات و همچنین ودیعه (رهن) مسکن است. مهم نیست قصد خرید خانه یا اجاره منزل مسکونی را دارید، وام مسکن کمک شایانی به شما میکند. در ادامه این مطلب از نرخ نیوز بیشتر در مورد اینکه وام مسکن چیست؟ شرایط دریافت، گروههای مشمول، مدارک مورد نیاز و تفاوت وام انفرادی و زوجین توضیح خواهیم داد.
فهرست مطالب
وام مسکن چیست و چه کمکی به خریداران میکند؟
وام مسکن نوعی تسهیلات بانکی است که با هدف کمک به تامین هزینه خرید، ساخت، تعمیر یا اجاره واحدهای مسکونی در اختیار متقاضیان قرار میگیرد. این تسهیلات عموما توسط بانکهای تخصصی، به ویژه بانک مسکن و برخی از بانکهای تجاری، با شرایط مشخصی از نظر سقف وام، نرخ سود، مدت بازپرداخت و میزان آورده متقاضی پرداخت میشود.
هدف اصلی از این ارائهها افزایش قدرت خرید خانوارها و تسهیل دسترسی به مسکن است. با توجه به رشد قیمت املاک در سالهای اخیر، بسیاری از متقاضیان بدون استفاده از وام بانکی امکان خرید یا حتی تامین وضعیت اجاره را ندارد. به همین دلیل شناخت انواع وام های مسکن میتواند گزینههای بهتری را پیش روی شما قرار دهد.
مهمترین کاربردهای وام مسکن
وامهای حوزه مسکن بسته به نوع تسهیلات، کاربردهای مختلفی مانند خرید، ساخت، جعاله تعمیرات و ودیعه مسکن دارند. در جدول زیر به صورت خلاصه انواع این وامها و توضیحات مختصری در خصوص کاربردشان توضیح داده شده که میتواند انتخاب را برای شما راحتتر کند.
|
توضیح |
نوع استفاده |
| متداولترین نوع تسهیلات |
خرید واحد مسکونی |
|
ویژگی سازندگان و مالکان زمین |
ساخت مسکن |
| بازسازی، نوسازی یا تکمیل واحد مسکونی |
جعاله تعمیرات |
|
کمک به مستاجران برای تامین رهن |
ودیعه اجاره |
| حمایت از نوسازی مناطق فرسوده |
خرید بافت فرسوده |
انواع وامهای مسکن بر اساس روش دریافت تسهیلات
یکی از موضوعاتی که متقاضیان باید قبل از ثبت درخواستهای خود بدانند، تفاوت روشهای دریافت وام است. در واقع انواع وام های مسکن تنها از نظر هدف (خرید، ساخت یا ودیعه) با یکدیگر تفاوت ندارند بلکه نحوه دریافت آنها با یکدیگر متفاوت است.
برخی از تسهیلات به سپرده نیاز دارند و برخی دیگر از طریق اوراق پرداخت میشوند. گاها وام های در این میان در قالب طرحهای حمایتی دولت یا تسهیلات بدون سپرده ارائه می شوند. آشنایی با این روش ها کمک میکند تا متقاضی بتواند گزینهای را انتخاب کند که با بودجه، زمان و شرایط مالی او یکسان باشد.
- نکته: سقف وام جوانان به سال افتتاح حساب شما بستگی دارد. برای اطلاع بیشتر پیشنهاد میکنیم از صفحات رسمی بانک مسکن اطلاعات کافی را دریافت کنید.
وام از محل سپرده گذاری
در این روش متقاضی باید مبلغ مشخصی را در بانک سپرده گذاری کرده و بعد از پایان دوره انتظار، امکان دریافت وام متناسب با مبلغ سپرده برای آن فراهم شود. این وام از نرخ سود مناسبی برخوردار بوده و هزینه اولیه کمتری نسبت به خرید اوراق دارد. برای این وام باید چند ماهی صبر کنید. از معایب دیگر این نوع وامها، بلوکه شدن سرمایه در مدت سپردهگذاری است.
وام از طریق خرید اوراق
یکی از رایجترین روشهای دریافت تسهیلات خرید مسکن، اوراق حق تقدم است. در این روش نیازی به سپرده گذاری ندارید اما متقاضی باید از بازار سرمایه اوراق مورد نیاز را خریداری کند. این موضوع کمک میکند تا روند دریافت وام سریع تر شده و نیازی به انتظار سپرده گذاری نداشته باشید. در این شرایط پرداخت هزینه اوراق و افزایش هزینه نهایی دریافت تسهیلات از معایب این روش است.
وام های حمایتی دولت
دولت برای برخی از دورهها برای گروه خاصی از مردم مثل خانهاولیها، خانواده های دارای فرزند و ساکنان بافت فرسوده یا اقشار کم درآمد، طرحهای حمایتی ویژهای را ارائه میکند. در این وامها نرخ سود کمتر شده و شرایط بازپرداخت آسانتر و سقف وام متناسب با سیاستهای دولت از جمله مزیتهای آن محسوب میشود.
یکی از مهمترین نمونههای این نوع تسهیلات، وام مسکن جدید ویژهی خانوادههای فاقد مسکن است که بر اساس ابلاغیه بانک مرکزی در سال ۱۴۰۵ اجرا میشود. سقف این وام برای زوجهای تازه ازدواج (عقد از سال ۱۳۹۹) ۲۱۰ میلیون تومان، برای خانوادههای دارای یک فرزند ۳۳۰ میلیون تومان و برای خانوادههای دارای دو فرزند تا ۴۰۰ میلیون تومان است. این تسهیلات به صورت قرض الحسنه با کارمزد ۴ درصد و بازپرداخت ۱۲۰ ماهه پرداخت میشود.
وامهای بدون سپرده
برخی بانکها در قالبهای طرح اعتباری خود این امکان را فراهم کردهاند که بدون سپرده بتوانید وام دریافت کنید. در این نوع تسهیلات معمولا اعتبار شغلی، گردش حساب یا معرفی ضامن اهمیت بیشتری نسبت به سپردهگذاری دارد. البته شرایط این وام با سایر بانک ها متفاوت بوده و ممکن است سقف تسهیلات یا نرخ سود آن با سایر روش ها تفاوت داشته باشد.
جدول کامل مبلغ و اقساط وامهای مسکن در ۱۴۰۵
| نوع وام | سقف تسهیلات | نرخ سود / کارمزد | مدت بازپرداخت | قسط تقریبی |
|---|---|---|---|---|
| وام مسکن جدید – فرد مجرد/تازه ازدواج (عقد از ۱۳۹۹) | ۲۱۰ میلیون تومان برای هر نفر | ۴٪ | ۱۲۰ ماه | حدود ۲.۱۳ میلیون تومان |
| وام مسکن جدید – خانواده یک فرزند (از ۱۳۹۹) | ۳۳۰ میلیون تومان | ۴٪ | ۱۲۰ ماه | حدود ۳.۳۴ میلیون تومان |
| وام مسکن جدید – خانواده دو فرزند / سقف کلی | ۴۰۰ میلیون تومان | ۴٪ | ۱۲۰ ماه | حدود ۴.۰۵ میلیون تومان |
| نهضت ملی مسکن | ۸۵۰ میلیون تومان | ۱۸٪ | ۲۰ سال | حدود ۱۳.۱۲ میلیون تومان |
| اوراق تسه (خرید مسکن) – تهران فرد / زوجین | ۵۰۰ میلیون تا ۱ میلیارد تومان | ۱۸٪ | تا ۱۲ سال | حدود ۸.۵ تا ۱۷ میلیون تومان |
| اوراق تسه – مراکز استان، فرد / زوجین | ۴۰۰ / ۸۰۰ میلیون تومان | ۱۸٪ | تا ۱۲ سال | حدود ۶.۸ تا ۱۳.۶ میلیون تومان |
| اوراق تسه – سایر شهرها، فرد / زوجین | ۳۰۰ تا ۶۰۰ میلیون تومان | ۱۸٪ | تا ۱۲ سال | حدود ۵.۱ تا ۱۰.۲ میلیون تومان |
| جعاله (تعمیرات مسکن) | ۲۸۰ میلیون تومان | ۱۷.۵٪ | تا ۵ سال | حدود ۷.۰۳ میلیون تومان |
| ودیعه مسکن (مستأجران) – تهران | ۳۶۵ میلیون تومان | ۲۳٪ | ۶۰ ماه | حدود ۱۰.۲۹ میلیون تومان |
| ودیعه مسکن – مراکز استان | ۲۸۰ میلیون تومان | ۲۳٪ | ۶۰ ماه | حدود ۷.۸۹ میلیون تومان |
| ودیعه مسکن – سایر شهرها | ۱۸۵ میلیون تومان | ۲۳٪ | ۶۰ ماه | حدود ۵.۲۲ میلیون تومان |
| ودیعه مسکن – روستاها | ۷۵ میلیون تومان | ۲۳٪ | ۶۰ ماه | حدود ۲.۱۱ میلیون تومان |
| بافت فرسوده – عموم شهرها | تا ۴۵۰ میلیون تومان | بخشی صفر درصد | ۶۰ ماه | قابل محاسبه نیست |
| بافت فرسوده – اطراف چهار حرم (مشهد، قم، شیراز، تهران) | تا ۶۰۰ میلیون تومان | بخشی صفر درصد | ۶۰ ماه | قابل محاسبه دقیق نیست |
| مسکن جوانان (صندوق پسانداز) | متغیر بر اساس سال افتتاح حساب | — | ۵ تا ۱۵ سال سپردهگذاری | قابل محاسبه نیست |
بررسی تخصصی انواع وام خرید مسکن در بازار ایران
در حال حاضر بانکها و نهاد های مالی، تسهیلات متنوعی برای خرید مسکن ارائه میدهند که هر کدام شرایط سقف وام، نرخ سود و جامعه هدف متفاوتی دارد. شناخت دقیق انواع وام خرید مسکن به متقاضیان این کمک را میرساند که گزینهای را انتخاب کنند که بیشترین تناسب را با توان مالی و هدف آنها داشته باشد. برخی از این وامها ویژه خانه اولیها بوده و برای برخی از زوجین طراحی شده است؛ برخی دیگر نیز در قالب های حمایتی پرداخت میشود.
|
ویژگیهای اصلی |
مناسب برای | نوع وام |
| بدون سپرده، نیازمند خرید اوراق | خریداران نیازمند دریافت سریع |
وام خرید از محل اوراق |
|
نیازمند سپرده گذاری |
خانه اولیها | وام صندوق پس انداز |
| سقف تسهیلات بالاتر | زوجهای متاهل |
وام زوجین |
|
مناسب خرید شخصی |
افراد مجرد یا متقاضیان مستقل | وام انفرادی |
| شرایط حمایتی پروژه | خریداران املاک در بافت فرسوده |
وام بافت فرسوده |
وام خرید از محل اوراق
این تسهیلات از پرکاربردترین گزینهها در بازار است و معمولا برای افرادی مناسب است که نمیخواهند چند ماه منتظر گذر دوره سپرده گذاری بمانند. از ویژگیهای این وام میتوانیم به دریافت سریع، عدم نیاز به افتتاح حساب بلند مدت و پرداخت هزینه خرید اوراق بپردازیم.
در سال ۱۴۰۵ سقف این تسهیلات برای متقاضیان مجرد در تهران ۵۰۰ میلیون تومان و برای زوجین تا ۱ میلیارد تومان است. در مراکز استانها و شهرهای بالای ۲۰۰ هزار نفر جمعیت این رقم به ۴۰۰ میلیون تومان (۸۰۰ میلیون برای زوجین) و در سایر شهرها به ۳۰۰ میلیون تومان (۶۰۰ میلیون برای زوجین ) میرسد. نرخ سود این تسهیلات حدودا ۱۸ درصد است.
وام صندوق پس انداز مسکن
این وام بیشتر برای خانه اولیها طراحی شده و نیازمند سپردهگذاری در بانک برای مدت مشخص است. مزایای این وام شامل نرخ سود مناسبتر، شرایط بازپرداخت مطلوبتر و دارای شرایط مناسب برای برنامهریزی بلند مدت است.
وام نهضت ملی مسکن
این تسهیلات برای پروژههای حمایتی نهضت ملی مسکن پرداخت میشود که زمین آنها از سوی وزارت راه و شهرسازی تامین شده است. سقف این وام در سال ۱۴۰۵ با مصوبه بانک مرکزی از ۶۵۰ به ۸۵۰ میلیون تومان افزایش یافته است. نرخ سود آن ۱۸ درصد و بازپرداخت آن ۲۰ ساله است که به دو روش عادی و پلکانی قابل انجام است.
وام خرید مسکن در بافت فرسوده
برای تشویق نوسازی مناطق فرسوده، بانکها تسهیلات ویژهای برای خرید یا ساخت املاک در نظر میگیرند که علاوه بر سقف مناسب، نرخ سود ترجیحی و حمایت های دولتی را نیز به همراه دارد. سقف این تسهیلات برای عموم مناطق بافت فرسوده تا ۴۵۰ میلیون تومان است، اما برای واحدهای واقع در اطراف چهار حرم مطهر (امام رضا در مشهد، حضرت معصومه در قم، شاهچراغ در شیراز و حضرت عبدالعظیم در تهران) این سقف به ۶۰۰ میلیون تومان میرسد. بخشی از این وام با نرخ سود صفر درصد و بازپرداخت ۶۰ ماهه پرداخت میشود.
برای مثال دریافت ۶۰۰ میلیونی، قسطی حدود ۱۴ میلیون تومان در ماه ایجاد میکند. سقف این تسهیلات به طور کلی بین شهرها متفاوت است. با توجه به تغییر مکرر این سقفها در سالهای اخیر پیشنهاد میکنیم ارقام دقیق را از سایتهای مرجع این وام جویا شوید.
وام انفرادی مسکن
این وام برای افرادی طراحی شده که قصد دارند به تنهایی اقدام به خرید خانه کنند. سقف این تسهیلات معمولا کمتر از وام زوجین است و برای افراد مجرد یا متقاضیان مستقل گزینه مناسبی محسوب میشود. از مزیتهای بسیار مهم این نوع وامها این است که بدون داشتن شریک یا همسر میتوانید آن را دریافت کنید و برای خرید واحدهای کوچک تر از آنها استفاده کنید. فرآیند سادهتر نسبت به برخی تسهیلات مشترک دارد.
وام مسکن مستاجران؛ ودیعه مسکن برای چه کسانی است؟
در سالهای اخیر افزایش اجارهنشینیها سبب شد تا دولت و شبکههای بانکی تسهیلاتی را با عنوان وام مسکن مستاجران یا وام مسکن ودیعه ارائه کنند. هدف این وام کمک به مستاجران برای تامین مبلغ رهن یا ودیعه مسکن است تا فشار مالی ناشی از افزایش اجاره بها را کاهش دهد.
برخلاف وام خرید مسکن، این تسهیلات برای تأمین ودیعه اجاره پرداخت میشود و نحوه پرداخت آن مطابق ضوابط بانک و طرح مربوطه انجام میشود. البته شرایط، سقف تسهیلات و گروههای مشمول هر سال توسط دولت و بانک مرکزی بازنگری میشود.
وام مسکن ودیعه، جز تسهیلاتی محسوب میشود که مستاجران میتوانند بخشی از مبلغ رهن یا ودیعه مورد نیاز خود را برای اجاره واحد مسکونی، تامین کنند. این وام معمولا دارای ویژگی هایی همچون پرداخت به مستأجران دارای قرارداد رسمی، بازپرداخت اقساطی در مدت مشخص، سقف تسهیلات متفاوت بر اساس محل سکونت و معرفی ضامن یا ارائه اعتبارسنجی بانکی است.
کسانی که شرایط زیر را دارند، مشمول دریافت وام هستند؛
- داشتن قرارداد اجاره معتبر و دارای کد رهگیری
- سکونت در واحد استیجاری
- نداشتن مالکیت واحد مسکونی (مطابق ضوابط طرح)
- داشتن شرایط اعتباری مورد تأیید بانک
- ارائه مدارک هویتی و مدارک مربوط به اجارهنامه
وام مسکن به چه کسانی تعلق میگیرد؟
این پرسش یکی از رایجترین پرسشهای متقاضیان گرفتن وام است. آیا همه افراد امکان استفاده از این تسهیلات را دارند یا نه؟ پاسخ به این سوال به نوع وام، بانک پرداخت کننده و ضوابط اعلام شده در هر سال بستگی دارد. برخی از تسهیلات ویژه خانهاولیها است. برخی برای زوجین طراحی شده اند و برخی دیگر به مستاجران یا سازندگان اختصاص دارد. در مجموع، بانک ها پیش از پرداخت وام، شرایط هویتی، اعتباری، توان بازپرداخت و وضعیت مالکیت را مورد بررسی قرار میدهند.
مهمترین گروههای مشمول دریافت وام مسکن
بسته به نوع تسهیلات، این افراد میتوانند جز متقاضیان دریافت وام باشند:
- خانهاولیها
- زوجهای متأهل
- افراد مجرد (در برخی طرحها)
- مستأجران واجد شرایط
- مالکان دارای پروانه ساخت
- خریداران واحدهای مسکونی
- متقاضیان خرید واحد در بافت فرسوده
مقایسه وام انفرادی مسکن با وام زوجین
یکی از مهمترین تصمیمهایی که متقاضیان خرید خانه این است که بین وام انفرادی مسکن و وام زوجین یکی را انتخاب کنند. البته گرچه شرایط دریافت هر کدام تفاوت دارد اما هر دو نوع تسهیلات برای خرید واحد مسکونی طراحی شدهاند. اما از نظر سقف وام، میزان اقساط، شرایط دریافت و جامعه هدف تفاوتهای مهمی با یکدیگر دارند.
اگر به تنهایی قصد خرید خانه را دارید، وام انفرادی میتواند گزینه مناسبی باشد اما زوجهای متاهل معمولا با استفاده از وام مشترک، مبلغ بیشتری را دریافت کرده و قدرت خرید بیشتری نیز دارند.
تفاوت وام انفرادی و وام زوجین در یک نگاه
|
وام زوجین |
وام انفرادی مسکن | ویژگی |
| زن و شوهر | یک نفر |
متقاضی |
|
بیشتر |
کمتر | سقف تسهیلات |
| بیشتر | کمتر |
مبلغ اقساط |
|
بالاتر |
متوسط | قدرت خرید |
| خانوادهها و زوجهای متاهل | افراد مجرد یا خرید شخصی |
مناسب برای |
از جمله مزایای وام انفرادی مسکن میتوانیم به امکان دریافت توسط افراد مجرد، اقساط ماهانه کمتر نسبت به وام زوجین، فرآیند سادهتر در برخی بانکها و مناسب بودن آن برای خرید واحدهای کوچک یا میانمتراژ اشاره کنیم.
مزایا وام زوجین عبارتاند از؛ افزایش قدرت خرید مسکن، امکان دریافت مبلغ بیشتر، مناسب برای تشکیل زندگی مشترک و پوشش بهتر بخشی از قیمت ملک.
در مقایسه این گزینه، از نظر اقتصادی وام انفرادی برای افراد مجرد و افرادی که بودجه خرید محدودی دارند مناسبتر است. افرادی که این نوع وام را انتخاب میکنند عموما اقساط کمتری را پرداخت خواهند کرد. در نقطه مقابل وام زوجین برای افرادی که به صورت مشترک قصد خرید خانه دارند یا توان پرداخت اقساط بالاتر را دارند بهتر است. در این حالت ارزش ملک خریداری شده نیز بیشتر خواهد بود.
مدارک لازم برای دریافت وام مسکن
بسته به نوع تسهیلات، بانک ممکن است مدارک تکمیلی را نیز درخواست کند. در ادامه مدارک اصلی لازم برای دریافت وام به صورت خلاصه ذکر شده است. توجه داشته باشید که در وام ودیعه مسکن نیز ارائه اجارهنامه رسمی دارای کد رهگیری از مدارک اصلی محسوب میشود.
مدارک اصلی مورد نیاز معمولا شامل موارد زیر میشوند:
- اصل و کپی کارت ملی و شناسنامه متقاضیان و ضامن (در صورت نیاز)
- مدارک مربوط به درآمد یا اشتغال مانند فیش حقوقی، گواهی اشتغال به کار یا جواز کسب
- مدارک مروبط به ملک یا قرارداد خرید، در صورت دریافت وام خرید مسکن
- مدارک مربوط به حساب بانکی یا سپرده، در طرح هایی که بر اساس میانگین موجودی یا سپرده گذاری ارائه میشوند
- مدارک مربوط به ضامن یا وثیقه، در صورت نیاز.
قبل از انتخاب نوع وام به چه نکاتی توجه کنیم؟
قبل از هر تصمیمی بهتر است مواردی مثل سقف واقعی تسهیلات در شهر محل سکونت را بررسی کرده و میزان آورده شخصی را حساب کنید. نرخ سود، مدت بازپرداخت و مبلغ اقساط از دیگر مواردی هستند که باید حتما آنها را در نظر بگیرید. برخی از وام ها هزینه جانبی نیز دارند که شامل خرید اوراق یا موارد این چنینی میشود به همین خاطر باید این مورد نیز در دست بررسی قرار گیرد.
در نهایت انتخاب میان وام انفرادی و زوجین بر اساس توان مالی، قیمت ملک و برنامه بلندمدت شما انجام میشود. دریافت مبلغ بیشتر همیشه به معنی انتخاب بهتر نیست چرا که افزایش مبلغ وام معمولا با افزایش اقساط و هزینههای نهایی بازپرداخت نیز همراه خواهد شد.
در پایان
تسهیلات مسکن یکی از مهمترین ابزارهای تأمین مالی برای خرید، ساخت، بازسازی و همچنین تأمین ودیعه (رهن) مسکن است. با توجه به تنوع انواع وامهای مسکن در ایران، انتخاب بهترین گزینه تنها به سقف تسهیلات محدود نشده و به عواملی مثل نرخ سود، مدت بازپرداخت، هزینههای جانبی، شرایط دریافت و توان مالی متقاضی نیز تاثیر دارد. آشنایی با تفاوتهای میان وام انفرادی، زوجین و وام ودیعه مستاجران میتواند به شما کمک کند تا در شرایط اقتصادی موجود تصمیم مناسبی بگیرید.
کارشناسان نرخ نیوز توصیه میکنند که قبل از ثبت هر گونه درخواست حتما شرایط مبلغ وام، اقساط ماهانه، شرایط بانک عامل و مدارک مورد نیاز را به دقت ارزیابی کرده و بعد از آن اقدام به اخذ وام کنید.
سوالات متداول
آیا افراد مجرد هم می توانند وام مسکن بگیرند؟
بله این امکان در خصوص وام انفرادی مسکن برای افراد مجرد نیز وجود دارد.
چه عواملی سبب رد درخواست وام میشود؟
بدهی بانکی یا اقساط معوق، چک برگشتی رفع سوءاثر نشده، نداشتن ضامن یا اعتبار کافی، ناقص بودن مدارک، نداشتن شرایط اختصاصی طرح موردنظر از جمله عوامل رد درخواست وام هستند.
وام مسکن به چه کسانی تعلق میگیرد؟
بسته به نوع تسهیلات، خانهاولیها، زوجهای متأهل، افراد مجرد، مستأجران و برخی سازندگان میتوانند شرایط دریافت وام را داشته باشند.
وام مسکن مستاجران چیست؟
این تسهیلات با هدف کمک هزینه به مستأجران واجد شرایط پرداخت میشود.
برای دریافت وام مسکن چه مدارکی لازم است؟
کارت ملی، شناسنامه، مدارک شغلی، مدارک مربوط به ملک یا اجارهنامه، مدارک ضامن (در صورت نیاز) و فرمهای درخواست بانک از مهمترین مدارک موردنیاز هستند.
آیا بدون سپرده هم میتوان وام مسکن گرفت؟
بله. برخی از تسهیلات از طریق خرید اوراق یا طرحهای اعتباری بانکها بدون نیاز به سپردهگذاری قابل دریافت هستند.
