تصور کنید روزی جعبه طلاهای خودتان را باز میکنید و در کمال تعجب شاهد قرمزی آنها هستید، اولین سوال این است که چرا طلا قرمز میشه، شاید هم نگران شوید که شاید طلاها تقلبی است. قبل از هرچیزی بگوییم که نگران نباشید، در ادامه این مطلب از نرخ نیوز بیشتر در مورد علت قرمز شدن طلا زرد توضیح خواهیم داد.
فهرست مطالب
علت قرمز شدن طلای زرد
قبل از اینکه در مورد علت قرمز شدن طلای زرد توضیح دهیم، باید به چند موضوع مهم اشاره کنیم. طلاهای زینتی از طلای خالص ساخته نشدهاند. خالصترین عیار طلا، یعنی برای داشتن طلای 18 عیار از آلیاژهای دیگری هم استفاده میشود. بههمیندلیل قیمت طلا 18 عیار نسبت به 24 عیار، کمتر است.
شمش طلای 24 سختی زیادی ندارد و حتی با دست هم میتوان به آن فرم داد (البته با دست کار سادهای نیست). از اینرو برای ساخت طلای زینتی از فلزات دیگری مثل، نقره، مس، نیکل و… استفاده میکنند. در این حالت سختی و مقاومت طلا هم بیشتر میشود.
دلیل قرمز شدن طلا هم دقیقا وجود همین آلیاژها بهخصوص مس است. این آلیاژها در طلا طی فرآیندی که به آن اکسیداسیون گفته میشود، باعث تغییر رنگ طلا میشود. حالا این فرآیند اکسیداسیون تحت تاثیر عواملی تشدید میشود. این عوامل شامل موارد زیر هستند؛
- رطوبت هوا
هوای مرطوب یکی از مهمترین عواملی است که باعث اکسید شدن و تشدید فرآیند اکسیداسیون میشود. اکثر فلزات در برابر رطوبت هوا دچار این فرآیند میشوند (زنگ زدن آهن واضحترین فرآیند اکسیداسیون است). - تعریق بدن
عرق بدن مقدار بسیار زیادی نمک و اسید دارد، همین نمک و اسید باعث میشود که سرعت اکسیداسیون مس افزایش پیدا کند. - مواد شیمیایی روزمره
موادی مانند عطرها، لوسیون بدن، کرم دست و صورت و هر چیزی که حاوی مواد شیمیایی ست، میتواند برروی سرعت اکسیدن شدن مس و دیگر فلزات تاثیر بگذارد.
توجه داشته باشید که هرکدام از این عوامل برروی اکسیداسیون تاثیر دارند و بودن تمام اینها در کنار هم سرعت این فرآیند را بیشتر میکند. حالا دیگر بابت اینکه چرا طلا قرمز میشود، نباید نگران باشیم، چرا که میدانیم علت آن چیست. در این میان دانستن اینکه آلیاژ طلا چیست هم اهمیت زیادی دارد.
علت قرمز شدن طلا سفید
با خواندن مطالب بالا احتمالا به این موضوع فکر میکند که در ساخت طلای سفید از مس استفاده نمیشود، پس از این قاعده مستثنی بوده و قرمزی یا حتی لکه نارنجی روی آن نمیبینیم، باید بگوییم که نه اینطور نیست.
قبل از اینکه در مورد علت قرمز شدن طلا سفید بگوییم، باید به این موضوع اشاره کنیم که اصلا طلای سفید چیست، طلای سفید در واقع همان طلای زرد است که آلیاژهایی مانند پلاتین، پالادیوم و نیکل در آن وجود دارد.
نکته مهم اینجاست که طلای سفید برای اینکه درخشش و سفیدی خاص خود را داشته باشد، با فلز گرانبهای رودیوم (Rhodium) آبکاری میشود. این لایه مانند محافظ عمل کرده و از فرآیند اکسیداسیون جلوگیری میکند. حالا اگر باز هم طلای سفید دچار قرمزی شود، علت قرمز شدن طلا یکی از موارد زیر است؛
- از بین رفتن لایه رودیوم
در بعضی از کارگاههای طلاسازی برای صرفهجویی در هزینهها لایه رودیوم را نازک کار میکنند. با از بین رفتن این لایه شاهد قرمزی طلای سفید خواهیم بود. - وجود مس
معمولا در ساخت طلای سفید از آلیاژ مس استفاده نمیکنند، اگر از مس در آلیاژ طلا استفاده شده باشد و حجم آن هم زیاد باشد، شاهد اکسید شدن طلا و لکههای قرمز، نارنجی یا حتی صورتی خواهیم بود.
توجه داشته باشید اگر مس هم وجود داشته باشد، باز باید اول لایه رودیوم از بین برود و بعد شاهد فرآیند اکسیداسیون خواهیم بود. قیمت طلای آبشده یکی از مواردی است که غیرمستقیم بر روی قرمز شدن طلا تاثیر میگذارد. هرچه قیمت طلا بالاتر رود، سودجویان برای اینکه هزینهها را کاهش دهند، مقدار آلیاژ استفاده شده را کمتر میکنند.
عوامل اصلی موثر بر قرمز شدن طلا
علت قرمز شدن طلا زرد و دیگر طلاها فقط به یک عامل بستگی ندارد. انواع طلا تحت تاثیر عوامل مختلفی دچار قرمزی میشوند. در ادامه این عوامل را بهصورت کامل شرح میدهیم. توجه داشته باشید که معمولا یک عامل باعث لکههای قرمز یا نارنجی نمیشود.
- عیار طلا
هرچه عیار یک قطعه طلا کمتر باشد، یعنی درصد بیشتری مس یا آلیاژهای دیگر در آن استفاده شده باشد، احتمال قرمزی و حتی نارنجی شدن آن هم بیشتر خواهد بود. معمولا طلای 18 عیار مقاومت بالایی داشته و بهسادگی دچار قرمزی نمیشود. - تعریق بدن
این عامل در هر کسی با دیگر متفاوت است. عرق بدن ما حاوی نمک و اسید است، در بعضی از مردم مقدار اسید عرق بیشتر است. اینها اگر طلایی با کیفیت و عیار پایین استفاده کنند، احتمال قرمز شدن آن بیشتر خواهد بود. - تماس با مواد آرایشی و شیمایی
در بسیاری از شویندهها گوگرد وجود دارد، گوگرد میتواند تاثیر بسیار زیادی بر روی قرمزی طلا داشته باشد. ترکیبات شیمیایی موجود در عطرها و کرمها هم میتواند باعث قرمزی رنگ طلا شوند. - رطوبت بالا
رطوبت هوا هم هرچه بیشتر باشد، احتمال قرمزی طلا هم بیشتر خواهد شد. البته این عامل نسبت به عیار طلا تاثیر کمتری دارد، اما باز هم نمیتوان از آن چشمپوشی کرد. مثلا اگر طلایی با عیار پایین را برای مدت زیادی در حمام بگذارید، احتمال قرمزی آن وجود دارد. - فرآیند تولید
برای ساخت طلا از اسیدهای خاصی استفاده میشود. گاهی این اسیدها بهخوبی تمیز نمیشوند و باعث لکههای قرمز یا نارنجی روی طلا خواهد شد.
در اینجا سعی بر این داشتیم که عوامل را به ترتیب اهمیت آنها نام ببریم. مثلا عیار پایین یک قطعه طلا بیشترین تاثیر را خواهد داشت. هرچه روبه پائین میآیم، تاثیر این عوامل کمتر میشود اما نمیتوان آن را نادیده گرفت.
توجه داشته باشید که در بین انواع مختلف طلا، طلای قرمز یا سرخ هم وجود دارد. اینجا نمیخواهیم در مورد اینکه طلای سرخ چیست؟ صحبت کنیم، فقط به این موضوع دقت کنید که قرمزی طلا با طلای سرخ دو مورد متفاوت هستند.
آیا قرمز شدن طلا نشانه تقلبی بودن آن است؟
بعد از اینکه فهمیدم دلیل قرمز شدن طلا چیست به یکی دیگر از دغدغههای مهم میپردازیم. هنگامیکه لکه قرمز یا نارنجی روی طلا میبینیم این سوال پیش میآید که یعنی طلایی که خریدیم، تقلبی بوده؟ برای اینکه خیالتان راحت شود، باید بگوییم که خیر اینطور نیست.
همانطور که گفتیم علت قرمز شدن طلا زرد موارد مختلفی است که آنها را شرح دهیم. اگرچه پایین بودن عیار طلا یکی از مهمترین عوامل است، اما به معنی تقلبی بودن طلا نیست. البته گاهی این لکههای قرمز باعث ایجاد لکههای سیاه یا سبز روی پوست میشود.
در این حالت هم اگرچه احتمال پایین بودن عیار طلا بسیار زیاد است اما به معنی تقلبی بودن آن نیست. برای اطمینان بیشتر در ادامه جدولی طراحی کردهایم که روشهای تست طلای تقلبی در آن وجود دارد.
|
ویژگی |
طلای اصل (اکسید شده) | طلای تقلبی یا بدل |
| محل تغییر رنگ | معمولاً به صورت لکههای موضعی، سطحی و نقطهای روی طلا ظاهر میشود. |
کل سطح شیء به مرور سیاه، سبز یا کاملاً تیره میشود. |
|
قابلیت پاکسازی |
لکهها سطحی هستند و با روشهای خانگی یا پرداخت طلاسازی کاملاً ناپدید میشوند. | رنگ اصلی رفته و فلز زیرین (آهن یا برنج) لو میرود؛ با شستن پاک نمیشود. |
| کد حک شده (انگ) | دارای کدهای استاندارد (مثل 750 برای ۱۸ عیار) و کد کارگاه ساخت است. |
یا کد ندارد یا کدهای نامعتبر و غیراستاندارد روی آن هست. |
|
واکنش به آهنربا |
به هیچ وجه به آهنربا نمیچسبد. |
اگر پایه آن آهن یا نیکل باشد، به آهنربا جذب میشود. |
چطور لکههای قرمز و نارنجی روی طلا را از بین ببریم؟
بعد از اینکه فهمیدم علت قرمز شدن طلا چیست حالا این سوال پیش میآید که آیا میتوان این قرمزی را از بین برد یا نه؟ در جواب باید بگوییم که روشهای مختلفی برای این کار وجود دارد. در ادامه این روشها را بیشتر توضیح خواهیم داد.
روشهای خانگی پاک کردن لکه قرمز طلا
در این روشها نیازی به کارهای صنعتی و سخت نیست. با چند قلم موادی که در اکثر خانهها وجود دارد، میتوانید لکهها را تمیز کرده و درخشندگی طلا را به آن برگردانید.
- مایع ظرفشویی و آمونیاک
در این روش کافی است کمی مایع ظرفشویی و آمونیاک را مخلوط کنید. طلای قرمز شده را به مدت 15 دقیقه در این محلول بگذارید و سپس با مسواک نرم بهآرامی آن را تمیز کنید. بعد از آن طلا را شسته و خشک کنید. - جوش شیرین و سرکه
در این روش به یک فویل آلومینیومی نیاز دارید. طلا را روی فویل گذاشته، کمی جوش شیرین و سرکه روی آن بریزید، بعد از 5 دقیقه لکهها از بین میروند.
لازمبهذکر است که روشهای خانگی برای لکههای کم کاربرد دارند. اگر مدت زیادی ست که طلای شما اکسید شده و مقدار آن زیاد است، معمولا روش خانگی کارایی چندانی نخواهد داشت.
روش صنعتی پاک کردن لکه قرمز طلا
در این روش مهم نیست لکهها چقدر زیاد باشند، یا چه مدت از عمر پیدایش آنها گذشته باشد، با آبکاری مجدد دیگر لکهای وجود نخواهد داشت. برای پاک کردن حرفهای و صنعتی لکه قرمز، نارنجی یا حتی صورتی از روی طلاهای سفید و زرد، میتوان آبکاری مجدد را انتخاب کرد.
در این روش در ابتدا با دستگاه پرداخت(چرخ نمد) سعی میکنند که لایه نازکی از اکسیدهای ایجاد شده روی طلا را از بین ببرند، سپس باتوجه به رنگ فعلی طلا، از یک لایه دیگر برای آبکاری استفاده میکنند. مثلا برای طلا سفید، از رودیوم استفاده میشود.
در پایان
در نهایت باید بگوییم که قرمز شدن طلا یک پدیده کاملاً طبیعی شیمیایی ناشی از اکسیداسیون فلزات آلیاژی نظیر مس است و به معنای کمارزش بودن یا تقلبی بودن جواهر شما نیست. بهترین راه برای پیشگیری از این اتفاق، مراقبت اصولی است. در صورت بهوجود آمدن هرگونه لکه قرمز یا نارنجی روشهای خانگی و صنعتی برای از بین بردن آن وجود دارد. در مطالب بالا این روشها را شرح دادهایم.
سوالات متداول
چرا طلای من بعد از چند ماه استفاده روی پوستم لکه قرمز یا سیاه ایجاد میکند؟
این موضوع به دلیل واکنش اسیدیته (PH) پوست و عرق شما با مس موجود در آلیاژ طلا است. عرق بدن باعث تسریع اکسیداسیون مس شده و این لایه اکسید شده به صورت رنگ قرمز، قهوهای یا سیاه روی پوست و طلا باقی میماند.
آیا کلر استخر باعث قرمز شدن طلا میشود؟
بله، کلر یک ماده شیمیایی بسیار قوی و خورنده است. تماس مداوم طلای زرد یا سفید با کلر آب استخر، سرعت از بین رفتن روکش طلای سفید و اکسید شدن مس در طلای زرد را به شدت افزایش میدهد و حتی میتواند ساختار طلا را شکننده کند.
هر چند وقت یکبار باید طلای سفید را آبکاری رودیوم کرد؟
بسته به میزان استفاده، اصطکاک و ترشحات پوست شما، معمولاً هر ۶ ماه تا ۲ سال یکبار نیاز است که طلای سفید برای حفظ درخشش و جلوگیری از زرد یا قرمز شدن، مجدداً آبکاری رودیوم شود.
آیا استفاده از خمیردندان برای پاک کردن لکههای قرمز طلا اصولی است؟
خیر، به هیچ وجه توصیه نمیشود. خمیردندان حاوی ذرات ساینده بسیار ریزی است که شاید در ظاهر لکه را پاک کند، اما روی سطح طلا خراشهای میکروسکوپی ایجاد میکند. این خراشها در آینده محل تجمع آلودگی شده و طلا را زودتر کدر و اکسید میکنند.
